De jeugdsoos als hart van de jeugdhulp

De jeugdsoos als hart van de jeugdhulp

In 2014 de nieuwe Drank- en horecawet, gevolgd door de kanteling in 2015: een dubbele uitdaging voor de jeugdsozen in het Noord-Groningse De Marne. Jongerenwerk Barkema & De Haan bedacht een manier om de jeugdsozen open te houden en tegelijkertijd de jeugdpreventie en burgerparticipatie te vergroten. Het geheim van hun aanpak: maak jongeren verantwoordelijk. Teye Barkema, jongerenwerker en mede-eigenaar van Jongerenwerk Barkema & De Haan: ‘Jongeren houden de jeugdsoos zelf in stand.’

Stevige vinger in de pap

In De Marne staat het jeugdwerk al jaren goed op de kaart. Jongerenwerkers hebben goed contact met de jongeren en de jeugdsozen zijn belangrijke ontmoetingsplekken. Jongeren hebben er dan ook een stevige vinger in de pap. Zij vormen het bestuur en zetten de lijn uit. Het jongerenwerk adviseert. Geen vuiltje aan de lucht, totdat 2 veranderingen het evenwicht dreigden te verstoren: op 1 januari 2014 ging de alcoholgrens voor jongeren naar 18 jaar en op 1 januari 2015 volgde de kanteling. ‘Jeugdsozen kwamen in een enorme spagaat te zitten’, vertelt Teye. ‘Ze stonden voor een onmogelijk dilemma. Of ze hielden zich aan de Drank- en horecawet, maar dat zou gelijk staan aan kapotgaan. Want geen alcohol schenken aan 16-plus scheelde al snel de helft van de omzet. Of ze hielden zich niet aan de wet, maar dan zou de gemeente onherroepelijk de stekker uit de sozen trekken.’ Rond diezelfde tijd kreeg Jongerenwerk Barkema & De Haan van de gemeente de opdracht jongeren meer zelf te laten doen en het bereik van preventieactiviteiten te vergroten.

Kwaitwel weet het wel

In 2012 had Jongerenwerk Barkema & De Haan al een website voor jongeren ontwikkeld: www.kwaitwel.nl, bekend als ‘Kwaitwel weet het wel’. Kwaitwel is Gronings voor ‘ik weet het wel’. De site ‘geeft antwoord op jouw vragen en geeft informatie over veel onderwerpen’. Die onderwerpen variëren van items over lichaam en gevoel, seks en relaties, familie en vrienden, school en toekomst, wonen, werken en geld tot informatie over internet en mobiel, geweld en pesten, roken, drinken en drugs. Daarnaast is er het deel ‘Kwaitwel lokaal’, met informatie van de 4 deelnemende gemeenten: Eemsmond, De Marne, Winsum en Bedum. De site liep direct uitstekend. ‘De 4 gemeenten hebben samen 20.000 inwoners, kwaitwel. nl heeft jaarlijks 50.000 bezoekers met 250.000 hits’, zegt Teye. ‘Het is een van de meest succesvolle infosites van Nederland.’ Teye weet hoe dat komt: jongerenwerk beschikte al over een goede digitale infrastructuur (zie kader) en de site bevat naast landelijke ook regionale content.

Zelf preventieactiviteiten ontplooien

Jongerenwerk Barkema & De Haan bood de gemeente aan te helpen met de kanteling. De gemeente De Marne bestaat uit 21 dorpen en buurtschappen in het noordwesten van de provincie Groningen. Teye: ‘En al die dorpen hebben een jeugdsoos, een veilige plek voor de jeugd. Wij legden de gemeente uit dat de jeugdsoos het hart van de jeugdhulp kan zijn.’ Het idee was de jeugdsozen CJG-partner te maken door activiteiten te organiseren die aansluiten bij het CJG. Maar dan wel op een manier die jongeren aanspreekt: jongeren ontplooien zelf preventieactiviteiten in ruil voor een vergoeding waarmee ze de jeugdsoos in stand houden. ‘Zo mag elke jeugdsoos 2 filmpjes maken met een preventieve boodschap. Per filmpje krijgen de jongeren € 300. Jeugdsozen die minimaal 40% van de jongeren op Facebook hebben en de informatie van kwaitwel.nl verspreiden krijgen € 600. En sozen die meidengroepen organiseren krijgen nog eens € 600.’

Leeftijdsgenoten helpen

De aandacht voor meiden komt voort uit de enorme druk die sociale media uitoefenen. ‘Meiden moeten aan allerlei beelden voldoen’, legt Teye uit. ‘Ze moeten carrière maken, aantrekkelijk zijn en niet over zich heen laten lopen. Dat was voor ons de reden met meiden aan de slag te gaan. En de meidenclubs blijken echt aan een behoefte te voldoen. We praten over dingen die de meiden persoonlijk raken. Het leidt tot veel vroegsignalering.’ Daarnaast ontwikkelde het jongerenwerk een cursus voor jongeren, waar ze leren leeftijdsgenoten te helpen. ‘Stel dat een jongere ziet dat een meisje in de pauze alweer haar brood niet eet. Hoe ga je daarover het gesprek aan? De cursus biedt handvatten. De keuze voor leeftijdsgenoten is bewust, want wie weet nou als eerste of een jongere in de problemen zit? En de jongeren staan ervoor open. We hoeven alleen maar te vragen ‘zou jij jouw vriend willen helpen?’ en ze snappen het belang.’

Inzet multimedia- en SHW-stagiairs

Onderdeel van het aanbod aan de gemeente was begeleiding van de jeugdsozen door het jongerenwerk, zonder extra kosten. ‘Heel aantrekkelijk voor de gemeente dus’, zegt Teye. ‘We hebben het kunnen waarmaken door de inzet van multimedia- en SHW- stagiairs. Waarbij we zo veel mogelijk voor stagiairs uit de regio kiezen.’ Het is nu het derde jaar op rij dat De Marne en Jongerenwerk Barkema & De Haan op deze manier werken en de resultaten zijn goed. ‘Het e ect en het bereik van de filmpjes is bijvoorbeeld groot. Niet alleen omdat we ze via kwaitwel.nl verspreiden, maar vooral omdat de jongeren er zelf reclame voor maken. Een aantal meiden heeft laatst een filmpje over sociale druk gemaakt. Daar zijn ze ontzettend trots op, ze verspreiden het binnen hun netwerk. De filmpjes zijn iets van henzelf.’ Minstens zo belangrijk: de jongerenwerkers zien de attitude van de jongeren en de jeugdsoos veranderen. ‘Ze beseffen dat ze er voor het hele dorp zijn, dat de jeugdsoos jongeren een veilige plek biedt.’

Strijd gewonnen

Dat betekent overigens niet dat het allemaal van een leien dakje ging, integendeel. ‘We hebben hier een hele heftige tijd gehad’, vertelt Teye. ‘Het verhogen van de alcoholgrens naar 18-plus werd niet gedragen door de jeugd en hun ouders. De jeugdsozen hielden zich aan de wet. Dat had onmiddellijk gevolgen. Tot 2014 hadden we nauwelijks zuipketen in De Marne, na 2014 ontstonden er opeens anonieme plekken waar op een avond 40 kratten bier werden weggezet. Meisjes van 12 fietsten dronken naar huis. Want in zuipketen kan iedereen losgaan. De jeugdsozen liepen leeg. Nu keren de jongeren die de jeugdsozen toen links lieten liggen weer terug. Zij zijn nu 18-plus, de alcoholgrens is geen issue meer. In de tussentijd is het ons gelukt een positieve draai aan de jeugdsozen te geven. We kunnen wel zeggen dat de jeugdsoos de strijd heeft gewonnen.’ En dat hoeft volgens Teye niet alleen beperkt te blijven tot Noord-Groningen. ‘Ik ben ervan overtuigd dat deze formule ook in grote steden kan werken. Het geheim is andersom durven denken. Maak echt contact, bouw een digitale structuur en geef jongeren weer eigen verantwoordelijkheden. Dan is er heel veel mogelijk.’

Publicatie

Het ministerie van VWS en de VNG hebben 15 wethouders Jeugd uitgenodigd hun successen op het gebied van jeugdpreventie te delen. Samen willen we een positieve beweging naar meer preventie op gang brengen. Dit gebeurt door koplopers bij beleid (Rijk en regio), kennis (4 landelijke kennisinstituten) en praktijk (15 gemeenten) te verbinden in een koplopersnetwerk jeugdpreventie. De eerste 15 voorbeelden met werkende factoren zijn samengebracht in een publicatie: ‘Van nul tot later als ik groot ben | Gemeenten investeren in kansen voor jongeren’.


Geplaatst op: 7 december 2017
Laatst gewijzigd op: 7 december 2017