‘Mensen worden kwetsbaarder, maar daardoor juist sterker’

‘Mensen worden kwetsbaarder, maar daardoor juist sterker’

Het succes van de inzet van cliënt-ervaringsdeskundigen in de GGZ en verslavingszorg inspireerde Stichting Informele Zorg Twente, Mediant GGZ, Tactus Verslavingszorg en Hogeschool Saxion. Ze ontwikkelden een traject om naasten van personen met psychische- of verslavingsgevoeligheid op te leiden tot familie-ervaringsdeskundigen. ‘Het stigma valt weg en het wordt iets om trots op te zijn.’

In januari van dit jaar begon Stichting Informele Zorg Twente samen met Mediant GGZ, Tactus Verslavingszorg en Hogeschool Saxion trainingen voor familie-ervaringsdeskundigen. Hier kunnen familieleden en naasten leren hun kennis en ervaring in te zetten om andere familieleden die hetzelfde doormaken te ondersteunen.

Toegevoegde waarde

‘We raakten geïnspireerd door het succes van ervaringswerkers in de GGZ. Daar zetten mensen die zelf in de GGZ of verslavingszorg hebben gezeten hun kennis in om cliënten te ondersteunen’, legt Alina Fazal uit. Zij is projectmanager bij SIZ Twente. ‘De ervaringsdeskundige is inmiddels een bekend fenomeen en wordt ook steeds vaker ingezet. We zijn overtuigd van de toegevoegde waarde’, beaamt coördinator en trainer Audrey van Harn-Pennings.

Familieleden

SIZ Twente is gespecialiseerd in het ondersteunen van mantelzorgers en familieleden. De ervaringsmedewerkers die zij trainen zijn dus ook geen cliënten, maar juist naasten van mensen met een zorgvraag. ‘Die ervaringsmedewerkers kunnen cliënten ondersteunen, maar familieleden hebben hun eigen ervaringen. Zij kunnen dus andere familieleden ondersteunen.’

Trainingen

‘We zijn gaan brainstormen om erachter te komen wat mensen nodig hebben om hun kennis en ervaringen in te kunnen zetten’, legt Alina uit. Zo ontstond een tweedelige training. Het eerste deel is gericht op het eigen herstel van de mantelzorgers. ‘Mensen moeten hun ervaringen eerst een plek geven.’ Audrey: ‘In het eerste deel krijgen ze inzicht op de invloed die de situatie op hen heeft gehad. Hoe heb ik me staande gehouden? Wat ging goed, wat niet? Welke kwaliteiten heb ik kunnen ontwikkelen? Welke valkuilen ben ik daarin tegengekomen?’

Aandacht voor rouwproces

In die zin wordt in de trainingen ook aandacht besteed aan een rouwproces, legt Audrey uit. ‘Als je met iemand met psychische of verslavingsgevoeligheid samenwoont ben je soms geneigd een deel van jezelf in te leveren of aan te passen. Het is soms nodig om in een soort overlevingsmodus te gaan, omdat je anders niet weet hoe met de situatie om te gaan. In de training zien we dat dat afweergeschut langzaam wordt losgelaten. De meeste mantelzorgers hebben de ervaring dat wat zij meemaken niet met iedereen bespreekbaar is. Dat kan leiden tot eenzaamheid en isolement. In onze training mag er drie uur lang volledig over gepraat worden, gedeeld worden. Het stigma valt weg en de ervaring wordt iets om trots op te zijn, omdat je je eigen ervaring in leert zetten voor anderen.’

Zorgen zonder jezelf te verliezen

Een belangrijke gedachte binnen de training is dat je als mantelzorger eerst in jezelf moet investeren voordat je iemand met een zorg- of hulpvraag kunt helpen. ‘Mantelzorgers leren hoe ze voor de ander kunnen zorgen zonder zichzelf te verliezen. Door grenzen te stellen en een duidelijke rol aan te nemen: die van partner, moeder of zus. Door de zorgsituatie verdwijnen die rollen soms, maar hoe meer iemand in die positie terugkomt, hoe sterker de cliënt daar ook van wordt. Die wordt in positieve zin op eigen benen gezet.’

Sterker en kwetsbaarder

Die aanpak geeft goede resultaten: ‘Sommige mensen zijn echt verrast en verbaasd over wat het bij hen teweegbrengt. Wat ze leren kunnen ze direct in de praktijk inzetten. Je ziet mensen echt groeien, kwetsbaarder worden, maar daardoor juist sterker’, vertelt Audrey.

Inzetten van eigen ervaringen

Het tweede deel van de training draait om de inzet van eigen ervaringen voor anderen. Audrey: ‘Dan richten we ons vooral op vaardigheden als luisteren, gespreksvoering, presenteren en het filteren van de eigen ervaring naar inzichten die andere kunnen helpen. Deelnemers kunnen zelf besluiten of ze direct met de tweede fase door willen gaan, willen wachten of voldoende hebben aan alleen het eerste deel. Tot nu toe wil iedereen na deel 1 ook deel 2 doen.’

Verplichting en behoefte

Wanneer de eerste groep deelnemers de trainingen heeft afgerond, kunnen ze als vrijwilligers bijvoorbeeld aan de slag ter ondersteuning van individuele naasten, als gastheer of -vrouw bij een inloophuis, als begeleider van een groep lotgenoten of als spreker bij diverse bijeenkomsten. Ook kunnen deelnemers doorstromen naar de leergang Familie-Ervaringsdeskundigheid bij Hogeschool Saxion die ook vanuit dit project is ontwikkeld. ‘Vanuit de overheid is enige tijd geleden verplicht gesteld dat (zorg-)instellingen actief zijn op het gebied van familiebeleid’, legt Audrey uit. ‘We worden ook steeds vaker benaderd voor informatie omtrent inzet en mogelijkheden. De behoefte is er dus al.’

Meer weten?

Kijk op de website van SIZ Twente.


Geplaatst op: 8 mei 2018
Laatst gewijzigd op: 15 mei 2018