Radio Remember maakt van dementerende weer even iemand

Radio Remember maakt van dementerende weer even iemand

Het zijn ontroerende beelden uit de Amerikaanse documentaire ‘Alive Inside’. Henry, een zwaar demente en diep in zichzelf gekeerde oudere, krijgt een koptelefoon op en hoort muziek uit zijn jeugd. In een enkele minuut voltrekt zich een totale transformatie. Henry verandert van een onbereikbare, ineengedoken en zwijgzame ‘huls’ in een beweeglijke, pratende en zingende man. Het licht in zijn ogen gaat letterlijk aan. Voor even is de mens die hij vroeger was terug. De muziek, waaraan herinneringen uit zijn leven zijn gekoppeld, heeft een deel van zijn oude persoonlijkheid weer gewekt.

Koppeling

In veel Nederlandse verzorgingstehuizen gebeurt dagelijks iets vergelijkbaars. Er wordt door en met dementerende ouderen geluisterd naar Radio Remember, een online radiostation dat van 8 uur ’s morgens tot 10 uur ’s avonds muziek draait uit de jaren tussen 1944 en 1963. Dat is niet toevallig de periode waarin de bewoners van de tehuizen, veelal 80-plussers, hun muzikale smaak ontwikkelden én hun leven opbouwden. En juist die koppeling tussen muziek en herinnering is volgens Machgiel Bakker van Radio Remember de reden waarom muziek zo’n krachtig en prachtig middel kan zijn in de zorg voor dementerenden.

Fiets

Bakker, van huis uit psycholoog, maakte er door een persoonlijke ervaring kennis mee. In 2011 begon zijn eigen moeder te dementeren. Ze belandde in een verpleeghuis en ging snel achteruit. Contact maakte ze niet meer. Bakker: ‘Ze was alleen maar bang, wilde er weg. Droomde dat ze een fiets kocht om er vandoor te gaan, terwijl ze in een rolstoel zat en helemaal niet meer kón fietsen. Ik werkte toen als beheerder van de muziekcollectie bij Beeld en Geluid, en bedacht dat ik ter afleiding muziek voor haar kon draaien. Háár muziek, dus liedjes die in de jaren ’50 en ’60 populair waren.’

Tearoom Tango

‘Ik maakte een cd voor haar, met artiesten als Wim Sonneveld, Vera Lynn, Harry Belafonte, Peggy Lee, The Beatles en Ramses Shaffy. Het eerste liedje dat ik draaide was de Tearoom Tango van Sonneveld, waarin hij zo heerlijk bekakt woorden als ‘verbitterd’, ‘belazerd’ en ‘bedonderd’ zingt. Daar moest ze hard om lachen, ze sloeg er enorm op aan. En bij ‘Your mother should know’ van The Beatles zei ze met een grijns: ‘Ja, mama weet het wel!’ Haar angst viel weg, er kwam van alles bij haar op en de muziek zorgde weer voor contact.’

Meedenken

De verzorgenden vertelden Bakker hoe blij ze waren met de cd, en toen viel er een kwartje. ‘Waarom zou ik dit niet voor iedereen met dementie gaan doen? In die tijd werd ik bij Beeld en Geluid ook benaderd door Bert Mulder en Frans Hoogeveen van de Haagse Hogeschool. Zij hadden onderzoek gedaan naar de werking van muziek bij de zorg voor dementerenden, merkten dat het succesvol was, en wilden een speciaal radiostation opzetten. Of ik de muziek kon selecteren. Ik wist dat ze er weinig aan hadden als ik standaard-cd’s uit het archief trok, dus ik ging met ze meedenken.’

Zorginnovatie

Een reorganisatie kostte Bakker in dezelfde periode zijn baan. Hij besloot daarop de programmering van het radiostation te gaan doen, en werd in 2013 met Mulder en Hoogeveen mede-eigenaar van de VOF Radio Remember. Het project kreeg als zorginnovatie veel aandacht, en ging op zoek naar subsidies en belangstellende verzorgingstehuizen. In 2015 ging het radiostation daadwerkelijk van start. In de praktijk runt Bakker het, en zijn Mulder en Hoogeveen stille vennoten. Inmiddels komen er jaarlijks zo’n 350 betaalde abonnementen bij. Het station zendt uit via internet en DAB+, de digitale radio. De laatste vorm is het populairst. ‘Ouderen zetten liever gewoon een vertrouwde radio aan dan zo’n voor hun toch wel vreemde laptop’, zegt Bakker.

Mengeling

De programmering is aangepast aan het moment van de dag en de dag van de week. Rustige muziek in de ochtend, pittigere plaatjes bij de koffie, klassiek in de avond en kerkelijke muziek op zondag. Die mengeling van stijlen is volgens Bakker geen bezwaar, in tegendeel. ‘Het is eigenlijk een kopie van de publieke omroep uit de jaren vijftig, toen er nog geen doelgroepenzenders waren en op de radio alles door elkaar werd gebracht. Dat draagt voor de ouderen dus alleen maar bij aan de herkenbaarheid.’

Documenteren

‘We bieden muziek specifiek voor de doelgroep, die echt aansluit op de beleving van mensen. En het mooie van muziek is dat er geen aanleiding of voorkennis voor nodig is om het in te zetten. Het komt direct binnen, en is gekoppeld aan de herinneringen van de mensen zelf. Dementerenden zijn vaak alles kwijt. Door het luisteren naar hún muziek komt er iets van hun verloren identiteit terug. Ze gaan niet weer voluit praten, maar ze leven tijdelijk op, ze zíjn weer even iemand. Het is echt wonderbaarlijk wat muziek kan doen. Het is het perfecte middel om iemands leven te documenteren.’

Voor meer informatie: Radio Remember

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Geplaatst op: 10 augustus 2018
Laatst gewijzigd op: 10 augustus 2018