Tinybot Tessa is slechts het eerste begin

Tinybot Tessa is slechts het eerste begin

Ze vertelt je hoe laat er bezoek komt, en wie dat is. Ze herinnert je aan een schijnende zon, aan het drinken van een kop koffie of het nemen van medicijnen. Tessa heet ze, een eivormige robot voor dementerenden. Geen geautomatiseerde agenda, maar een maatje voor in huis. Een sociale robot om ouderen met dementie te activeren en naasten te ondersteunen met persoonlijke zorgen. Geen verfijning van de automatisering, maar een maatje voor in huis. Geen opdrachten maar tipmomenten.

‘Met Tessa gaat het niet om het automatiseren van een handeling, maar het gevoel teruggeven van zelf regie. Het is meer dan een pratende agenda, want mensen krijgen het gevoel dat ze eigen keuzen kunnen maken, waar Tessa ze op wijst.’ Wang Long Li is de enthousiaste bedenker van tinybot Tessa. Eerder werkte hij al mee aan de ontwikkeling van Alice, waar drie jaar geleden de documentaire Ik ben Alice over werd gemaakt.

Fiftyfifty enthousiast en sceptisch

De term robot levert wisselende reacties op, de helft is enthousiast en andere helft sceptisch. Wang: ‘De doelgroep reageert vooral goed, Tessa wordt helemaal niet ontvangen als robot. Eerder als maatje – of een leuk bloempotje. We hebben dan ook bewust gekozen voor ongebruikelijk materiaal, zoals hout, vilt, grote ogen en een plantje bovenop.’ Aan de uiteindelijke Tessa zijn talloze prototypes en tests voorafgegaan. ‘Een idee willen we altijd zo snel mogelijk testen, het liefst binnen een paar dagen al.’

Tessa wordt ingezet voor mensen met dementie, maar dat is volgens Wang niet het belangrijkste aspect. ‘Het gaat om de persoon. We hebben bijvoorbeeld goed gekeken naar de menselijke behoeften, welke invloed heeft ze op persoonlijke voorkeuren en prikkels? We hebben mensen de simpel gevraagd: “Welke vind je het leukst?” En hun reactie en gedrag geobserveerd.’ Het resultaat: een robot met kleding aan, plantje op het hoofd en in verhouding grote ogen die haar een wat aandoenlijke uitdrukking geven. ‘Ze heeft meer de rol van huisdier, iets wat de mensen het gevoel geeft ervoor te wíllen zorgen.’

Eerder verzorger dan familie

‘Ouderen die in het beginstadium van dementie nog thuis wonen, willen graag dingen zelf blijven doen. Vaak is een kleine suggestie voldoende om mensen zelf een handeling uit te laten voeren.’ Als mantelzorger word je meer een verzorger dan alleen familie. ‘Tijdens een bezoek kan de mantelzorger erg druk zijn met de zorgtaken terwijl er juist behoefte is aan het persoonlijke contact. Tessa neemt druk bij de mantelzorger weg. Want op de momenten dat je niet beschikbaar bent zoals wanneer je even boodschappen moet doen, kan je nu Tessa instellen om je dierbare te attenderen met: “Uw dochter is even boodschappen aan het doen. Ze komt over kwartier terug. Heeft u zin in een kopje thee?”’

Eerder liet je dan als mantelzorger briefjes achter met aanwijzingen. ‘Maar zo’n briefje moet je maar net zien hangen, Tessa maakt praat, en je kan ook ad hoc berichten sturen. Als familie kun je nu precies en op afstand de meldingen en herinneringen instellen en aanpassen.’

Tijd voor een boterham

Met Tessa wordt consistente tipmomenten aangeboden. ‘Hulpverleners gaven aan dat het begin van de dag vaak al niet prettig verloopt omdat de cliënt niet bewust zijn hoe laat ze exact aankwamen. Een voorbeeld: als de thuiszorg langskomt om een cliënt te douchen, heeft hij of zij daar driekwartier de tijd voor. Als de cliënt dan nog aan het ontbijt zit, gaat dat van de tijd af. De cliënt wil wel graag rustig de boterham opeten. Het scheelt een hoop als vooraf kenbaar wordt gemaakt dat de thuiszorg er bijna is.’

Ook de planning van taxichauffeurs is strak, en niet altijd voorspelbaar. ‘Ik zat eens na een afspraak wat uit te werken op de gang van het verzorgingstehuis. Een mevrouw kwam naast mij zitten om te wachten op haar taxi, waar ze uiteindelijk een uur lang zat omdat er geen duidelijkheid was over hoe laat de taxi er precies zou zijn.’

Stap twee: sensoren

‘We zijn nu bezig met het koppelen van sensoren: Tessa kan dan leren hoe iemands dag eruitziet en wanneer een tipmoment nodig is. Hoe beweegt iemand door het huis? Dan kan ze ook registreren als dat plotseling verandert. Nu stelt Tessa een vraag waar de cliënt op antwoordt. De volgende stap is dat als iemand antwoordt trek te hebben in een boterham, er geregistreerd wordt of iemand daadwerkelijk naar de keuken loopt om eten te halen.’

Tinybots wil wereldwijd

‘Ons doel? Tinybots wereldwijd aanbieden. Het is een bedrijf waarmee we nog enorm kunnen groeien. Wat we uiteindelijk willen gaan bouwen is een slimme sociale kunstmatige intelligentie die op verschillende manieren kan worden ingezet. Veel producten werken vooral op gemak, ze maken dingen simpeler. Maar ik geloof niet dat dat de beste ondersteuning is. Met Tessa probeer ik de ondersteuning terug te brengen naar de psychologische basisbehoefte van de mens: gevoel van autonomie, competentie en verbondenheid. Het is nogal een verschil of iets je verplicht, of als slimme sociale assistent werkt. Tessa is het eerste product dat we op die manier inzetten en niet het laatste.

Wil je meer informatie? Klik hier voor Tessa in de praktijk.


Geplaatst op: 16 april 2018
Laatst gewijzigd op: 16 april 2018