Hoe het verhaal van een landschap twee culturen samenbrengt

Hoe het verhaal van een landschap twee culturen samenbrengt

Kunst, sociaal ontwerp en zorg gaan heel goed samen. Zo goed, dat het cliënten met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking en ‘gewone’ mensen met elkaar verbindt. En veel goed doet. Dat bewijst een uniek project in Deurne.

Het Rijtven van ORO biedt plaats aan mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben. De locatie beschikt over een bosrijk terrein. Een aantrekkelijk gebied. ‘Wij vinden het belangrijk dat onze cliënten zoveel mogelijk meedoen met de maatschappij’, zegt directeur Ingrid de Vries. ‘Toen de gemeente Deurne plannen had voor een nieuwe woonwijk – grenzend aan ons terrein – ontstond een mooie kans om dat streven in praktijk te brengen. Samen met de gemeente hebben we deze woonwijk gerealiseerd, zodat het mooi aansluit bij ons terrein. Om je een idee te geven van de ligging: de huizen staan voor een deel op onze oude parkeerplaatsen.’

Natuur, rust, geborgenheid

Het bleek al snel dat de bewoners van Het Rijtven en de woonwijk meer met elkaar gemeen hadden dan ze aanvankelijk dachten. De Vries: ‘De rust die onze cliënten ervaren, is ook waardevol voor de mensen uit de woonwijk. Er wonen veel jonge gezinnen, er wordt hard gewerkt. Iedereen heeft behoefte om nu en dan te onthaasten. Dat kan hier volop.’

Het terrein is toegankelijk voor iedereen. Maar ORO wilde meer. De Vries: ‘Aan de rand van het terrein staat een multifunctioneel gebouw waar bijvoorbeeld de plaatselijke carnavalsclub optreedt en cliënten allerlei activiteiten ondernemen. Het is een mooi voorbeeld van verbinding tussen de wijk en Het Rijtven, maar we wilden meer initiatieven voor het hele terrein. We nodigden kunstenaars Sjaak Langenberg en Rosé de Beer uit om met ons mee te denken.’

SnoezelBioscoop-Simone-Hooymans_2_-foto-Ben-Nienhuis_DNP

Zachtere gelaatstrekken

De kunstenaars wilden graag eerst het verhaal achter deze bijzondere plek weten. Wat betekent het voor mensen? Hoe beleven ze het landschap? Sjaak Langenberg: ‘Aan de medewerkers en vrijwilligers vroegen we wat ze hebben geleerd van de mensen waarvoor ze zorg dragen. Het was mooi om te zien dat mensen zachtere gelaatstrekken kregen als ze erover vertelden. Mensen die hulp nodig hebben, doen iets met ons.’

Als ik hier kom, is het zen

‘We hoorden vaak: “Ik ben druk met werk en mijn eigen gezin, maar als ik hier kom, is het zen.” Op het terrein kom je in een andere modus. Je vertraagt, je krijgt meer oog voor de natuur en de mensen die je tegenkomt. Buiten Het Rijtven zoeken mensen ontspanning door yoga- of mindfulnessoefeningen te doen. Als je op het terrein in contact komt met de mensen die er wonen, heeft dit hetzelfde effect zo bleek.’

Die beleving werd het fundament voor de visie PUUR. En dat resulteerde in een reeks mooie initiatieven met andere kunstenaars en ontwerpers rondom het motto: ‘Op Het Rijtven ligt het levenstempo lager, onthaast je met ons mee?’

Insectenhotel_-foto-Hein-van-Bakel_DNP

Speellandschap

Zo is er een speellandschap waar bewoners van Het Rijtven en kinderen uit de wijk spelen. Passend bij de visie van natuur, geborgenheid en rust, is het speellandschap veel meer dan een terrein met klimrekken en schommels. ‘De natuur – bijvoorbeeld paadjes, heuveltjes en bomen – wordt gebruikt als aanleiding om te spelen. Zo is er een wensboom, waaraan iedereen die wil houten bordjes met een wens kan hangen, die vervolgens door de wind wordt opgenomen.’

Er zijn ook ruimten om tot rust te komen, zoals een stiltekapel en een snoezelbioscoop waar iedereen kan genieten van mooie animatiefilms, geluiden en muziek die bij het landschap van Het Rijtven passen. Bij alle initatieven wordt gekeken hoe bewoners van Het Rijtven en de aangrenzende wijk kunnen participeren.

Natuurlijk communiceren

Het gaat goed. De inwoners van Deurne – die gewend waren aan een wat meer gesloten terrein – komen graag naar Het Rijtven. Langenberg: ’Er staan geen hekken en toegangspoorten meer. De straten lopen in elkaar over. Op het terrein staan gewone straatbordjes. Natuurlijk zijn er wel spelregels. De cliënten kunnen bijvoorbeeld schrikken van een loslopende hond. Daar communiceren we over, op een vriendelijke manier. Dus geen strenge borden met geboden. Op een bijzonder mededelingenbord, gecombineerd met een insectenhotel, leggen we uit waarom het belangrijk is om bepaalde dingen wel of niet te doen.

Niet alle cliënten kunnen evenveel contact aan. Daarmee heeft ORO rekening gehouden met de indeling op het terrein. ‘Mensen die makkelijk last hebben van prikkels, wonen op een rustiger plek. Maar ook zij genieten van bezoek. Laatst kwam een groepje Nordic Walkers langs. Vanuit hun huizen keken de bewoners gefascineerd naar die zwaaiende stokken. Ook dat is contact, ook dat doet goed.’

Meer weten?
Bekijk de website over het Rijtven
en het filmpje over het kunstenaarsproject


Geplaatst op: 16 november 2017
Laatst gewijzigd op: 22 november 2017