Zorgbehoevende kan niet rekenen op hulp uit eigen kring

Zorgbehoevende kan niet rekenen op hulp uit eigen kring

Het beleid om zorgbehoevenden zo veel mogelijk eerst in eigen kring naar hulp te laten zoeken lijkt niet te werken. Mensen blijken een te klein of helemaal geen netwerk te hebben, zijn gebrouilleerd met familie of buren, of vinden dat ze hun naasten simpelweg niet met structurele hulp kunnen belasten. Daardoor vindt vrijwel niemand mantelzorg of hulp in eigen kring. Dat is de uitkomst van een groot en langdurig onderzoek naar dit beleid, dat gepaard aan de decentralisatie van de zorg richting gemeenten door de vorige regering werd ingevoerd.

Keukentafelgesprekken

Het onderzoek werd over een periode van twee jaar uitgevoerd door de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. In die tijd schoven de onderzoekers aan bij 64 zogenoemde keukentafelgesprekken. In die gesprekken bekijkt een hulpverlener of een gemeentelijke consulent samen met de zorgbehoevende welke zorg door een professional moet worden verleend, en welk deel van de taken eventueel door het netwerk van de cliënt kan worden gedaan. Slechts in 3 van de 64 gevallen was de uitkomst dat mensen om de zorgbehoevende heen (bescheiden) taken op zich namen.

Niet op eigen kracht

Ook bleek dat de cliënten in het merendeel van de gevallen al vóór het keukentafelgesprek vergeefs hadden gevraagd om hulp uit de omgeving, en daarom alsnog bij de gemeente aanklopten. In slechts tien gevallen is naar aanleiding van het gesprek bekeken of familie, buren of een netwerk konden worden ingezet, maar leidden die pogingen uiteindelijk tot niets. De onderzoekers stellen daarom vast dat de overheid er niet op kan vertrouwen ‘dat alle mensen aan te spreken zijn op zogenaamde eigen kracht en anders wel op hulp van sociale contacten’.

Balans niet verstoren

De zorgbehoevenden werd ook gevraagd waarom ze geen beroep op familie of andere naasten konden of wilden doen. Uit de antwoorden bleek onder meer dat familie vaak te ver weg woont of door onmin weigert te helpen, dat jongeren die zorg nodig hebben hun ouders daar niet voor willen vragen omdat ze daar juist van los proberen te komen, en dat mensen familieleden en vrienden liever vragen om iets leuks met ze te gaan doen. Een belangrijke reden daarvoor is dat ze de verhouding goed willen houden en de balans niet willen verstoren.

Kloof

De uitkomsten van het onderzoek zijn op 13 september gepresenteerd. De onderzoekers hopen dat de overheid er serieus naar kijkt, en het beleid aanpast: ‘De grote nadruk op zelfredzaamheid en het aansturen op zoveel mogelijk informele zorg kan en moet niet het hart van het sociale overheidsbeleid zijn’, aldus de conclusie. Ook dreigt het huidige beleid de kloof in de samenleving te verbreden, zeggen ze. Wie geld heeft kan immers zorg inkopen, maar wie geen geld heeft wordt geacht een beroep te doen op naasten, die dus vaak geen thuis geven.


Geplaatst op: 13 september 2018
Laatst gewijzigd op: 13 september 2018