Dementie en pech onderweg? Krijg hulp via de dementie-praatpaal

Dementie en pech onderweg? Krijg hulp via de dementie-praatpaal

Hoe zorg je dat dementerende ouderen met verdwaalangst de straat weer op durven? Anne van Abkoude en Marc Andrews bedachten een oplossing: zet de gele praatpalen in die de ANWB in 2017 van de weg haalde. ‘Met een druk op de knop is er een stem die je geruststelt en hulp stuurt.’

Het project staat nog in de startblokken, vertelt Anne van Abkoude. Zij is interieurarchitect met veel ervaring in het bouwen voor de zorg. Samen met social designer Marc Andrews ontwikkelde ze het idee voor de praatpaal tijdens het traject Dementie in de openbare ruimte. Dit onderzoekstraject ging uit van het Stimuleringsfonds voor de creatieve industrie, en de gemeente Rotterdam.

Steeds naar rechts

Allereerst was het nodig om in kaart brengen waar mensen met beginnende dementie tegenaan lopen in de openbare ruimte, vertelt Anne. ‘Het is lastig om deze groep te vinden: je ziet niet meteen dat ze het hebben, en ze zullen het zelf ook niet stel vertellen.’ De ontwerpers werden daarom gekoppeld aan een zorginstelling in Rotterdam, waar mensen zijn opgenomen die dementie hebben in ernstiger mate. Hier spraken ze met bewoners, die de gele ‘konijnen’ nog goed wisten te herkennen.

Anne: ‘We kwamen erachter dat veel mensen met beginnende dementie lijden aan verdwaalangst. Ik sprak een oudere dame die nog thuis woonde en me vertelde: “Ik sta iedere dag op met de hoop om vandaag geen missers te maken.” Ze durfde niet goed naar buiten omdat ze bang was te verdwalen. Haar actieradius werd steeds kleiner: ze ging alleen nog rechts, rechts, rechts, rechts, zodat ze haar woning weer terug kon vinden.’

Druk op de knop

Mensen die alleen wonen, vindt Anne, moeten ook gewoon boodschappen kunnen doen en andere mensen kunnen ontmoeten. ‘Beweging is belangrijk. Daarom willen we iets ontwikkelen dat mensen direct steun kan bieden. Ze moeten een herkenbaar punt hebben, iets dat ze kunnen zíen. We dachten eerst aan de oude telefooncellen. Maar toen kwam het bericht dat de ANWB de praatpalen op zou ruimen en alles viel samen.’ Rijkswaterstaat, die de palen nu in bezit heeft, wil graag dat ze een sociale functie krijgen. ‘We kunnen met dit project de palen recyclen, dat is mooi,’ vindt Anne.

Het idee is dat de gele praatpalen worden neergezet – misschien met een te volgen spoor ertussen  – in buurten waar veel dementerende ouderen leven. ‘Op de stoep vóór de paal staat “Assistentie nodig?”. Een pijl wijst naar de paal, waarop de tekst “Druk op de knop” te lezen is. Als je in paniek bent en je drukt op die knop, dan is er iemand aan de andere kant van de lijn die je geruststelt. Je zou kunnen denken aan verbinding met iemand in een verpleeghuis, die daar toch al dag en nacht achter de balie zit. Of je zou een app kunnen maken, die een buurt of groep mensen een paal laat adopteren.’

Praatpaal-sleutelhanger

Belangrijk voor de praatpalen is dat ze herkenbaar zijn. Niet alleen voor de ouderen zelf is dit belangrijk, zegt Anne, ‘maar het is ook goed dat je bewustzijn kweekt bij andere mensen. Je hebt zichtbaarheid in de wijk. De buren weten dan: hier wonen mensen met (beginnende) dementie, die bang zijn om te verdwalen. Het is belangrijk dat mensen weten dat dit een kwetsbare groep is. Dit bewustzijn kan ook gêne wegnemen, en ervoor zorgen dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen.’

Anne heeft nog veel meer ideeën. ‘Er zouden bankjes bij de palen kunnen staan, zodat mensen even kunnen gaan zitten. Ook kun je eraan denken om sleutelhangers te printen in de vorm van een gele praatpaal, zodat mensen als ze naar buiten gaan het beeld scherp voor ogen hebben.’

Dementievriendelijke samenleving

Op dit moment doen de ontwerpers onderzoek naar het mogelijke vervolg van dit project. Ze zijn in gesprek met een aantal mogelijke partijen om hun concept verder mee te ontwikkelen. ‘Er zijn meerdere mensen bezig om te kijken of de praatpaal nog meer functies kan krijgen. Zo kun je gezamenlijk iets ontwikkelen, en een pilot starten.’

De eerste bijeenkomst van deze pilot is aankomende september. Anne hoopt dat de praatpalen er komen. ‘Ze zouden er goed aan kunnen bijdragen dat mensen zich veiliger voelen in de openbare ruimte. Eigenlijk zouden we de hele samenleving dementievriendelijker moeten inrichten.’

Meer informatie? Kijk op www.praatpaal-dementie.nl


Geplaatst op: 27 augustus 2018
Laatst gewijzigd op: 28 augustus 2018